Zadanie 9.2. (0–1)

Matura, przykladowy arkusz cke 2023 · XVII.3 Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami

Treść

Zdjęcie A przedstawia bursztynkę pospolitą (Succinea putris) – niewielkiego ślimaka spotykanego w zacienionych wilgotnych zaroślach. Na zdjęciu B widoczny jest osobnik bursztynki, który ma charakterystycznie zgrubiałe czułki, świadczące o obecności w nich larw pasożytniczej przywry Leucochloridium paradoxum. Czułki tego ślimaka barwą oraz kształtem przypominają gąsienice motyli i rytmicznie pulsują. Z tego powodu zwracają na nie uwagę ptaki owadożerne, np. sikory, zięby czy muchołówki, w których diecie zwykle nie występują ślimaki. Ptaki te zjadają czułki ślimaka, przez co zarażają się pasożytem. B A Bursztynki zarażają się przywrą, zjadając wraz z roślinami ptasie odchody, w których znajdują się jaja z rozwiniętym w nich pierwszym stadium larwalnym pasożyta (miracidium). W przewodzie pokarmowym ślimaka rozwijają się z nich następne stadia larwalne (sporocysty), które rozmnażają się partenogenetycznie i wytwarzają charakterystyczne worki z larwami kolejnego stadium (metacerkariami), umiejscowione w czułkach bursztynki. Zbadano wpływ zarażenia przywrą na zachowanie ślimaków. Na wykresie przedstawiono pomiary natężenia oświetlenia w miejscach, które wybierały ślimaki mające czułki zmienione przez larwy Leucochloridium, oraz w miejscach, w których gromadziły się bursztynki bez objawów zarażenia tym pasożytem. Obserwacje osobników z obu grup trwały po 45 minut. grupa ślimaków zarażone niezarażone 9 8 7 legenda 6 maksimum 5 4 mediana 3 minimum 2 1 0 liczba osobników 30 90 w badanej grupie Na podstawie: W. Wesołowska, T. Wesołowski, Do Leucochloridium sporocysts manipulate the behaviour of their snail hosts?, „Journal of Zoology” 292, 2014; M. Tabin, Władcy marionetek, „Wiedza i Życie” 8, 2011; www.flickr.com

Uzasadnij, że zdolność do wymuszania zmiany zachowania populacji bursztynek przez L. paradoxum stanowi adaptację do pasożytniczego trybu życia tej przywry.

Rycina do zadania 9.2 Rycina do zadania 9.2
Pokaż odpowiedź

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne uzasadnienie adaptacji pasożyta, odnoszące się do większego prawdopodobieństwa przedostania się larw do organizmu ptaka, w którym kontynuowany jest cykl życiowy przywry.

0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązania

• Ślimaki znajdujące się w odsłoniętych miejscach są lepiej widoczne dla ptaków, które są kolejnymi żywicielami przywry, co zwiększa szanse na zamknięcie cyklu rozwojowego tego pasożyta.

• Jest to korzystne dla przywry, ponieważ takie ślimaki zostaną łatwiej dostrzeżone i zjedzone przez ptaka, w którego organizmie przebiega dalszy rozwój pasożyta.

Podaj imię i e-mail, żeby zapisywać swoje odpowiedzi: